Issiqlik uzatishning uch usuli: o'tkazuvchanlik, konveksiya, nurlanish
17.11.20261 daqiqalik o'qish
Issiq choy asta-sekin sovib qoladi, qozon dastasi qizib ketadi, Quyosh esa 150 million km uzoqdan bizni isitadi. Bularning barchasi issiqlik uzatish, lekin har xil usullarda.
1. Issiqlik o'tkazuvchanlik
Isigan zarrachalar tezroq tebranib, qo'shnilariga energiya beradi. Modda ko'chmaydi — energiya ko'chadi. Metallar issiqlikni yaxshi, yog'och, ko'pik va havo yomon o'tkazadi. Shuning uchun qozonning dastasi yog'ochdan, qish kiyimi esa havo to'ldirilgan tolalardan tayyorlanadi.
2. Konveksiya
Suyuqlik va gazlarda isigan qatlam kengayib yengillashadi va yuqoriga ko'tariladi, sovuq qatlam pastga tushadi. Natijada aylanma oqim hosil bo'ladi. Radiator xona havosini aynan shu tarzda isitadi; shamol va dengiz briz ham konveksiya natijasi.
3. Nurlanish
Har qanday jism infraqizil nur chiqaradi. Bu usulga muhit kerak emas, shu sababli Quyosh energiyasi bo'shliq orqali Yerga yetib keladi. To'q rangli jismlar nurni yaxshi yutadi va chiqaradi, och rangli, yaltiroq jismlar esa qaytaradi — yozda oq kiyim kiyishimiz shundan.
Taqqoslash
| Usul | Qayerda? | Modda ko'chadimi? | Misol |
|---|---|---|---|
| O'tkazuvchanlik | asosan qattiq jismlar | yo'q | qoshiqning dastasi qizishi |
| Konveksiya | suyuqlik, gaz | ha | choynakdagi suv qaynashi |
| Nurlanish | hamma joyda, vakuumda ham | yo'q | Quyosh nuri, gulxan |
Termos qanday ishlaydi?
Termos uchala usulni ham kamaytiradi: devorlar orasida havo so'rib olingan (o'tkazuvchanlik va konveksiya yo'q), ichki yuza esa kumush rangli (nurlanish qaytariladi).
Mavzuni Termodinamika kursida chuqurroq o'rganing.
Izohlar 0
Kiring, izoh qoldirish uchun.
- Hozircha izoh yo'q. Birinchi bo'ling!