Bosim va Arximed kuchi: kema nega cho'kmaydi?
17.11.20261 daqiqalik o'qish
Po'lat tanga suvda cho'kadi, ammo po'latdan yasalgan yuz ming tonnali kema suzib yuradi. Buning sababi — Arximed kuchi.
Bosim
Bosim — kuchning yuzaga nisbati: p = F / S (birligi paskal, 1 Pa = 1 N/m²). Shuning uchun pichoqning o'tkir tomoni yaxshi kesadi (yuza kichik — bosim katta), qor ustida esa chang'i bilan yurish oson (yuza katta — bosim kichik).
Suyuqlik ichida bosim chuqurlik bilan ortadi: p = ρ·g·h. Shu sababli to'g'on tagi qalin quriladi, g'avvos esa chuqurda katta bosimni his qiladi.
Arximed kuchi
Suyuqlikka botirilgan jismga yuqoriga yo'nalgan itaruvchi kuch ta'sir qiladi, u jism siqib chiqargan suyuqlik og'irligiga teng:
F_A = ρ·g·V
Jism qachon suzadi?
| Shart | Natija |
|---|---|
| ρjism < ρsuyuqlik | suzadi (qisman botadi) |
| ρjism = ρsuyuqlik | suyuqlik ichida muvozanatda |
| ρjism > ρsuyuqlik | cho'kadi |
Kema nega cho'kmaydi?
Kema ichi bo'sh, shuning uchun uning o'rtacha zichligi suvnikidan kichik. U shunchalik botadiki, siqib chiqarilgan suv og'irligi kema og'irligiga tenglashadi.
Masala
Hajmi 0,002 m³ bo'lgan jism to'liq suvga botirildi. F_A = 1000·10·0,002 = 20 N. Agar jism og'irligi 15 N bo'lsa, u suzib chiqadi; 25 N bo'lsa — cho'kadi.
Izohlar 0
Kiring, izoh qoldirish uchun.
- Hozircha izoh yo'q. Birinchi bo'ling!